EDITORIAL

Στον κόσμο της πληροφορικής, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Τα πάντα βασίζονται στο δυαδικό σύστημα: 0 ή 1. On ή Off. Ψευδές ή Αληθές. Αυτή η απλότητα επέτρεψε στα πληροφοριακά συστήματα να χτίσουν τον σύγχρονο πολιτισμό μας, καθώς οι υπολογιστές δεν έχουν χώρο για αμφιβολίες.

Ωστόσο, το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτή η «δυαδική λογική» μεταφέρεται από τους επεξεργαστές των υπολογιστών στην επεξεργασία της ίδιας της πραγματικότητας από τους πολίτες.

Ο Ψηφιακός Διχασμός της Σκέψης

Παρατηρώντας τον δημόσιο διάλογο, βλέπουμε μια επικίνδυνη τάση: την αναγωγή κάθε σύνθετου ζητήματος σε δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα. Ο κοινωνικός «αλγόριθμος» μας αναγκάζει να επιλέξουμε πλευρά πριν καν προλάβουμε να κατανοήσουμε το πρόβλημα. Όπως ένας υπολογιστής απορρίπτει κάθε δεδομένο που δεν ταιριάζει στο bit που του έχει οριστεί, έτσι και ο πολίτης τείνει να απορρίπτει κάθε πληροφορία που δεν ευθυγραμμίζεται με το δικό του «0» ή «1».

Το Παράδειγμα της Τραγωδίας στη Χίο

Πουθενά δεν είναι πιο εμφανής αυτή η δυαδική ακαμψία όσο στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις ανθρώπινες τραγωδίες στα σύνορά μας, όπως το πρόσφατο δυστύχημα στη Χίο. Η σύγκρουση του σκάφους του Λιμενικού με το δουλεμπορικό που οδήγησε στην απώλεια ζωών, «φιλτραρίστηκε» ακαριαία από δύο αντιμαχόμενες πλευρές:

Από τη μία, εκείνοι που βλέπουν μόνο μια «εισβολή», απογυμνώνοντας το γεγονός από κάθε ίχνος ανθρωπισμού.

Από την άλλη, εκείνοι που βλέπουν μόνο την «κρατική αναλγησία», αγνοώντας τις εξαιρετικά σύνθετες συνθήκες αστυνόμευσης και την ίδια την παράνομη φύση της διακίνησης.

Όμως, η πραγματικότητα αρνείται να χωρέσει σε αυτά τα δύο κουτάκια. Μια μη δυαδική προσέγγιση αναγνωρίζει την αυτονόητη θλίψη για την απώλεια κάθε ανθρώπινης ζωής – αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι «bits» σε μια οθόνη, είναι υπάρξεις. Ταυτόχρονα, αναγνωρίζει ότι η παράνομη είσοδος σε μια χώρα παραμένει μια παράνομη πράξη, ακόμα κι αν πηγάζει από απελπισία, και όπως κάθε παράνομη δραστηριότητα, εμπεριέχει θανάσιμους κινδύνους. Το να βλέπεις τη μία πλευρά δεν αναιρεί την άλλη· αντίθετα, η κατανόηση και των δύο είναι η μόνη οδός για μια ειλικρινή συζήτηση.

Η Πραγματικότητα είναι Πολυδιάστατη

Σε αντίθεση με τον κώδικα ενός software, η ζωή είναι αναλογική. Όταν βλέπουμε τον κόσμο μόνο μέσα από δύο πόλους, χάνουμε την ουσία:

Την Πολυπλοκότητα: Τα μεγάλα ζητήματα δεν έχουν μία «σωστή» λύση, αλλά πολλές αλληλένδετες παραμέτρους.

Την Ενσυναίσθηση: Ο «απέναντι» παύει να είναι άνθρωπος και γίνεται απλώς ένα «σφάλμα στο σύστημα» (error).

Τη Σύνθεση: Η πρόοδος δεν έρχεται από τη σύγκρουση των άκρων, αλλά από τη σύνθεση των διαφορετικών οπτικών.

Το «Upgrade» που Χρειαζόμαστε

Ως πολίτες, οφείλουμε να κάνουμε μια συνειδητή αναβάθμιση στο λογισμικό της σκέψης μας. Η δημοκρατία δεν είναι ένα λειτουργικό σύστημα που τρέχει με εντολές «ναι/όχι». Είναι μια διαρκής διαδικασία διαλόγου, όπου η αλήθεια βρίσκεται συνήθως κάπου στο ενδιάμεσο, εκεί που οι φανατικοί του δυισμού αρνούνται να κοιτάξουν.