ΣΕΛΙΔΕΣ

Υπάρχουν βιβλία που λειτουργούν ως καθρέφτες των πιο κρυφών μας συγκρούσεων. Ένα τέτοιο είναι και η «Χαίνουσα Πληγή» του Αναστάσιου Μπογιάρη. 
Συζητάμε σήμερα για την ενοχή, τον φόβο και το θάρρος της αποδοχής, ακολουθώντας έναν ήρωα που αναζητά τη λύτρωση ανάμεσα στα «πρέπει» της θρησκείας και το «θέλω» της καρδιάς του. Μια κουβέντα για τις πληγές που δεν κλείνουν, αλλά γίνονται τελικά η ταυτότητά μας.

Ποια προσωπική ή λογοτεχνική ανάγκη σάς οδήγησε στη σύλληψη ενός ήρωα που κινείται ανάμεσα στην πίστη και την επιθυμία; 

Ο ήρωας του βιβλίου μου δεν προέκυψε τυχαία. Ήθελα να δημιουργήσω έναν ήρωα οποίος δεν ξέρει τι θέλει. Ενώ τα έχει όλα, ξαφνικά έρχεται στη ζωή του ένας άλλος και την αλλάζει. Βλέπουμε πως κάνει ένα βήμα μπροστά και αποδέχεται τη σχέση με έναν άλλον άντρα, αλλά μετά το μετανιώνει και κάνει δυο βήματα πίσω. Για τον Κοσμά η μάχη ανάμεσα στην πίστη και στην επιθυμία είναι μια μάχη άνιση. Δεν μπορεί να αγνοήσει αυτό που νιώθει, αλλά δεν του είναι και εύκολο να το αποδεχτεί καθώς μεγάλωσε σε κουτάκια, σε πλαίσια τα οποία όμως δεν τα ένιωθε ως βάρος μέχρι που γνώρισε τον Άκη.

Σε ποιο βαθμό η δική σας σχέση με τη θρησκεία ή την ηθική επηρέασε τη διαμόρφωση της αφήγησης; 

Ήταν δύσκολο να γράψω την ιστορία αυτή καθώς δεν έχω πάει ποτέ κατηχητικό. Βέβαια έχω αρκετούς φίλους που πήγαιναν και συνεχίζουν να πηγαίνουν οπότε κάπως με βοήθησε αυτό. Χρειάστηκε να κάνω έρευνα για κάποια κομμάτια του βιβλίου μου. Η θρησκεία για εμένα είναι κάτι πιο βαθύ και προσωπικό. 

Υπάρχουν συγγραφείς ή έργα που λειτούργησαν ως διακειμενικό υπόστρωμα για το συγκεκριμένο βιβλίο;

Από μικρή ηλικία διαβάζω βιβλία. Αν και έρευνες αναφέρουν πως οι Έλληνες δεν αγοράζουν βιβλία εγώ έχω χαλάσει ολόκληρο μισθό μόνο σε αγορές βιβλίων. Οπότε ναι σίγουρα υπάρχουν συγγραφείς και βιβλία που λειτούργησαν ως διακειμενικό υπόστρωμα. Κυρίως όσοι έγραψαν για την ενοχή και την εσωτερική σύγκρουση. Με μία γρήγορη σκέψη το Έγλημα και τιμωρία του Ντοστογιέφσκι, αλλά και ένα αγαπημένο βιβλίο από την Γκράτζια Ντελέντα, Η μητέρα που μόλις το ξεκίνησα να το διαβάζω δεν μπορούσα να το αφήσω από τα χέρια μου. 

Ο τίτλος «Χαίνουσα Πληγή» λειτουργεί μεταφορικά: πρόκειται για εσωτερική σύγκρουση, κοινωνικό τραύμα ή κάτι βαθύτερα υπαρξιακό; 

Πιστεύω πως ο αναγνώστης πλησιάζοντας στο τέλος του βιβλίου θα συνειδητοποιήσει γιατί επέλεξα τον τίτλο αυτόν. Υπάρχουν πληγές που δεν κλείνουν. Για τον καθέναν μας αυτό είναι διαφορετικό. Κάποιος μπορεί να θεωρεί πληγή έναν αποτυχημένο έρωτα, ένα γάμο που έληξε άδοξα, αλλά υπάρχουν και πληγές που κάποιοι έζησαν και μαθαίνουν να ζουν όπως είναι ο θάνατος. Η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου θεωρώ είναι μια χαίνουσα πληγή. 

Η επιλογή μικρών κεφαλαίων με τίτλους από τις Δέκα Εντολές και θρησκευτικά κείμενα δημιουργεί μια σχεδόν λειτουργική δομή, τι επιδιώκατε με αυτή τη μορφή; 

Η ιδέα  ήρθε στην πορεία της συγγραφής του βιβλίου καθώς αναρωτιόμουν πόσες από τις 10 εντολές μπορεί κάποιος να καταπατήσει. Εκεί ήρθε η ιδέα για τα κεφάλαια. Ήθελα πρώτον κάθε κεφάλαιο να είναι μικρό για να μην κουράζει τον αναγνώστη, αλλά και να μπορεί να παρακολουθεί τον ήρωα ο οποίος έκανε το ένα λάθος μετά το άλλο. Οπότε ήθελα αυτήν την αντίθεση. Από τη μία το αυστηρό πλαίσιο των 10 εντολών και από την άλλη η ανθρώπινη αδυναμία να τις τηρήσει ο Κοσμάς. 

Ο ήρωας βιώνει μια έντονη αντίφαση ανάμεσα στην πίστη και στον έρωτα. Πρόκειται για σύγκρουση ή για μια νέα μορφή «πίστης»; 

Πίστη και έρωτας. Μια σύγκρουση μεγάλη θα έλεγα. Ο Κοσμάς βιώνει τον έρωτα ως απειλή που θα τον οδηγήσει στην Κόλαση γιατί η βαθιά του πίστη αυτόν τον δρόμο του είχε διδάξει. Ο Κοσμάς το ξέρει, αλλά δεν μπορεί να αντισταθεί. Ξέρει πως βαδίζει σε δύσκολα μονοπάτια και για αυτό τον βλέπουμε να αναζητεί συνεχώς βοήθεια στην προσευχή και στην πίστη του στο Θεό. 

Πώς διαχειρίζεστε την έννοια της «αμαρτίας» μέσα στο έργο; Ως κοινωνική κατασκευή, ως θεολογική έννοια ή ως ψυχολογικό βίωμα; 

Δεν ξέρω, είναι αμαρτία ο έρωτας; Στο βιβλίο η αμαρτία κατέχει σημαντικό ρόλο και ως θεολογική έννοια καθώς ο ήρωας έχει από μικρή ηλικία αγάπη για την εκκλησία. Όμως υπάρχει και ως κοινωνική κατασκευή καθώς πολλές φορές πράξεις μας έρχονται σε αντίθεση με τα όσα πιστεύουν οι άλλοι. Ο ήρωας πριν φτάσει στο σημείο να αμαρτήσει έχει περάσει από όλα τα στάδια. Ενοχή, φόβο, ντροπή για τον ίδιο του τον εαυτό, αλλά και για τι πιστεύουν οι άλλοι. Βρίσκεται δηλαδή σε πλήρη σύγχυση.

Η σχέση με τον νεότερο άντρα παρουσιάζεται ως λύτρωση, πτώση ή ως μια ενδιάμεση, αμφίσημη κατάσταση;

Είναι μια ενδιάμεση κατάσταση. Για τον ήρωα του βιβλίου μου η κατάσταση αυτή τον οδηγεί από τη μία στο φως και από την άλλη στο σκοτάδι. Όταν έρχεται σε επαφή με την αλήθεια του πως δηλαδή τον έλκει ένας άλλος άντρας προσπαθεί να το αποφύγει, να το διώξει από το μυαλό του. Νιώθει πως παραπαίει. Βασανίζεται. Καταλαβαίνει πως έχει μπει σε μια διαδικασία η οποία δεν είναι εύκολη. Λέει ψέματα στους γύρω του και κυρίως στον εαυτό του. Όταν όμως το αποδέχεται έχει σίγουρα κάτι λυτρωτικό αυτή η αποδοχή. 

Ξεκινήσατε τη συγγραφή έχοντας ήδη δομήσει τη θρησκευτική αρχιτεκτονική του έργου ή αυτή προέκυψε οργανικά στην πορεία; 

Ξεκίνησα τη συγγραφή έχοντας μια αρχική εικόνα για τη θρησκευτική αρχιτεκτονική του έργου. Βέβαια δεν ήταν πλήρως δομημένη. Καθώς εξελισσόταν η ιστορία και ο χαρακτήρας του ήρωα αυτό έγινε ξεκάθαρο μέσα μου πως θα συνεχίσω. Καθώς προχωρούσα ένιωθα πως ο ήρωας με έπιανε από το χέρι και εγώ τον ακολουθούσα. Πολλές φορές όταν γράφω έχω μια αρχική δομή, αλλά στην πορεία την αλλάζω. Αφήνω τον ήρωα να με καθοδηγεί. Οπότε χτίστηκε θα έλεγα παράλληλα με την ψυχολογία του ήρωα. Πιστεύω πως η μαγεία της γραφής είναι αυτό ακριβώς. Να γράφεις και να σβήνεις. Να προσπαθείς να δει τι είναι αυτό που ταιριάζει καλύτερα σε κάθε ιστορία που έχεις να αφηγηθείς. 

Υπήρξαν σημεία κατά τη συγγραφή όπου αισθανθήκατε ότι «παραβιάζετε» όρια—προσωπικά, ηθικά ή αφηγηματικά;

Υπήρχαν τέτοιες στιγμές. Το θέμα του βιβλίου από μόνο του ήδη αγγίζει όρια ηθικά. Η πίστη, η ενοχή και το πως αποδέχεται ή όχι η εκκλησία τους ανθρώπους που παραβαίνουν τις εντολές είναι οι στιγμές που δυσκολεύτηκα. Δεν ήθελα γράφοντας το βιβλίο αυτό να προκαλέσω και ήξερα πως κάποιες λέξεις σίγουρα θα προκαλούσαν οπότε πρόσεχα. Ελπίζω να τα κατάφερα. Βέβαια δεν ήθελα και να ωραιοποιήσω την κατάσταση των χαρακτήρων. Κάποια πράγματα όπως η βία που έχει υποστεί ο Άκης στο παρελθόν από τους συγχωριανούς ως σκηνή με δυσκόλεψε. 

Αν έπρεπε να αντικαταστήσετε μία από τις Δέκα Εντολές με μια «ενδέκατη» που να συνοψίζει το βιβλίο, ποια θα ήταν αυτή; 

Μη φοβηθείς την αγάπη. Γιατί όπως λέω και στο βιβλίο η αγάπη ακόμα και όταν απαγορεύεται είναι ιερή. Και αυτό δεν έχει να κάνει με φύλα. Υπάρχουν γενικά σχέσεις που από την αρχή βλέπεις πως είναι προβληματικές. Σχέσεις π.χ με διαφορά ηλικίας, σχέσεις από απόσταση που δεν αντέχουν, σχέσεις που οι οικογένειες δεν αποδέχονται ο ένας τον άλλον και πολλά άλλα. Η αγάπη όμως όταν είναι αληθινή είναι φως που διώχνει όλα τα σκοτάδια. 

Αν οι δυο βασικοί ήρωές σας μπορούσαν να εξομολογηθούν μία μόνο φράση χωρίς φόβο ή ενοχή, τι πιστεύετε ότι θα έλεγαν;

Πιστεύω πως οι πιο βαθιές αλήθειες δεν λέγονται. Είτε ψιθυρίζονται, είτε δηλώνονται με πράξεις. Μια αγκαλιά, ή ένα φιλί είναι μια τέτοια πράξη αγάπης.

Το βιβλίο (παρουσίαση)

Η Χαίνουσα Πληγή αφηγείται την ιστορία ενός άντρα βαθιά θρησκευόμενου, οικογενειάρχη και κοινωνικά «τακτοποιημένου», του οποίου η ζωή φαίνεται να κινείται μέσα σε σαφή και αδιαμφισβήτητα όρια: πίστη, γάμος, ηθική τάξη. 

Η καθημερινότητά του είναι δομημένη γύρω από τις αρχές που ο ίδιος έχει αποδεχτεί ως αδιαπραγμάτευτες. Ωστόσο, αυτή η φαινομενική σταθερότητα αρχίζει να διαρρηγνύεται όταν γνωρίζει έναν νεότερο άντρα.

Η γνωριμία αυτή εξελίσσεται σταδιακά σε έναν έντονο, απρόβλεπτο έρωτα. Ο πρωταγωνιστής, παρά την αρχική του άρνηση, δεν μπορεί να αγνοήσει το συναίσθημα που γεννιέται μέσα του. Βρίσκεται έτσι παγιδευμένος ανάμεσα σε δύο κόσμους: από τη μία, η πίστη του και η οικογενειακή του ζωή· από την άλλη, η επιθυμία που τον καλεί να αναγνωρίσει μια πλευρά του εαυτού του που μέχρι τότε είχε καταπιέσει ή αρνηθεί.

Η σχέση με τον νεότερο άντρα δεν είναι απλώς μια «παρέκκλιση», αλλά μετατρέπεται σε καθρέφτη της ίδιας του της ύπαρξης. Μέσα από αυτήν, ο ήρωας έρχεται αντιμέτωπος με ερωτήματα για το ποιος είναι πραγματικά, τι σημαίνει αγάπη, τι σημαίνει αμαρτία και αν η πίστη μπορεί να συνυπάρξει με την προσωπική αλήθεια. 

Η ενοχή, ο φόβος, αλλά και η ένταση του έρωτα συνυπάρχουν σε μια διαρκή εσωτερική σύγκρουση. Καθώς η ιστορία εξελίσσεται, ο πρωταγωνιστής δεν οδηγείται σε μια ξεκάθαρη λύση ή κάθαρση. Αντίθετα, παραμένει σε μια κατάσταση αμφιθυμίας: δεν μπορεί ούτε να εγκαταλείψει τη ζωή που έχει χτίσει ούτε να αρνηθεί αυτό που νιώθει. 

Η «πληγή» του τίτλου γίνεται έτσι σύμβολο αυτής της ανοιχτής, άλυτης σύγκρουσης—μιας πληγής που δεν κλείνει, γιατί αποτελεί μέρος της ίδιας του της ταυτότητας. Το βιβλίο, επομένως, δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία απαγορευμένου έρωτα, αλλά την πορεία ενός ανθρώπου που αναγκάζεται να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό του, χωρίς βεβαιότητες και χωρίς εύκολες απαντήσεις.

Η δική μας ματιά.

Χαίνουσα Πληγή αποτελεί ένα έργο που εγγράφεται με ιδιαίτερη ένταση στο πεδίο της σύγχρονης υπαρξιακής και ηθικο-φιλοσοφικής λογοτεχνίας, διερευνώντας τα όρια ανάμεσα στην πίστη, την επιθυμία και την προσωπική ταυτότητα. Στον πυρήνα της αφήγησης βρίσκεται ένας άντρας βαθιά θρησκευόμενος, παντρεμένος, ο οποίος έρχεται αντιμέτωπος με μια εσωτερική ανατροπή: τον έρωτά του για έναν νεότερο άντρα. Το γεγονός αυτό δεν λειτουργεί απλώς ως αφηγηματική αφετηρία, αλλά ως καταλύτης για μια βαθιά υπαρξιακή κρίση που διαπερνά το σύνολο του έργου. 

Η δομή του βιβλίου είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική και συμβάλλει καθοριστικά στη νοηματοδότηση του περιεχομένου. Τα σύντομα, σχεδόν αποσπασματικά κεφάλαια δημιουργούν μια ρέουσα, αλλά ταυτόχρονα σπασμωδική αφήγηση, που αντανακλά την ψυχική κατάσταση του ήρωα. Κάθε κεφάλαιο φέρει τίτλο εμπνευσμένο από τις Δέκα Εντολές ή άλλα θρησκευτικά κείμενα, στοιχείο που προσδίδει στο έργο έναν σχεδόν λειτουργικό χαρακτήρα. Η ανάγνωση μετατρέπεται έτσι σε μια ιδιότυπη «τελετουργία», όπου ο αναγνώστης παρακολουθεί την πορεία του ήρωα σαν μια μορφή εξομολόγησης ή πνευματικής δοκιμασίας. 

Ο τίτλος Χαίνουσα Πληγή λειτουργεί ως κεντρική μεταφορά που διατρέχει ολόκληρο το έργο. Η «πληγή» δεν είναι μόνο ερωτική ή ηθική· είναι πρωτίστως υπαρξιακή. Πρόκειται για ένα άνοιγμα που δεν κλείνει, για μια διαρκή κατάσταση εκκρεμότητας, όπου ο ήρωας αδυνατεί να συμφιλιώσει τις επιθυμίες του με το αξιακό σύστημα που τον έχει διαμορφώσει. Η πίστη, αντί να λειτουργεί ως καταφύγιο, μετατρέπεται σε πεδίο σύγκρουσης, ενώ η έννοια της «αμαρτίας» αποδομείται και επαναπροσδιορίζεται. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο το έργο προσεγγίζει τον έρωτα. Η σχέση με τον νεότερο άντρα δεν παρουσιάζεται μονοσήμαντα ούτε ως πτώση ούτε ως λύτρωση. Αντίθετα, κινείται σε μια αμφίσημη περιοχή, όπου η επιθυμία συνυπάρχει με την ενοχή, και η ελευθερία με τον φόβο. Αυτή η διττότητα ενισχύει την τραγικότητα του ήρωα, ο οποίος μοιάζει εγκλωβισμένος σε έναν κύκλο που θυμίζει αρχαιοελληνική τραγωδία: η ύβρις, η σύγκρουση και η αναζήτηση κάθαρσης διαγράφουν μια πορεία χωρίς σαφή έξοδο. 

Σε επίπεδο ύφους, η γραφή χαρακτηρίζεται από λιτότητα και πυκνότητα. Η οικονομία της γλώσσας εντείνει τη δραματικότητα, ενώ η αποσπασματικότητα της αφήγησης αφήνει χώρο για ερμηνευτική συμμετοχή του αναγνώστη. Το κείμενο δεν επιβάλλει απαντήσεις, αλλά θέτει ερωτήματα—για την πίστη, την ηθική, την ταυτότητα και, τελικά, για τη φύση της ανθρώπινης επιθυμίας. 

Συνολικά, η Χαίνουσα Πληγή δεν είναι απλώς μια ιστορία απαγορευμένου έρωτα, αλλά ένα στοχαστικό έργο που εξετάζει τη σύγκρουση ανάμεσα στο «πρέπει» και το «θέλω». Μέσα από τη μορφή μιας εσωτερικής εξομολόγησης, αναδεικνύει την ανθρώπινη ύπαρξη ως πεδίο διαρκούς έντασης και αναζήτησης, αφήνοντας τον αναγνώστη αντιμέτωπο με τα δικά του ερωτήματα και τις δικές του «ανοιχτές πληγές».