Κυπριακό: μια άλλη Οδύσσεια
CITY Status
Του Όθωνα Καίσαρη, Πολιτικού Επιστήμονα - Διεθνολόγου
Φέτος συμπληρώνονται 52 χρόνια από την Τουρκική εισβολή και τη διχοτόμηση της Κύπρου.
Από τις προβληματικές Συμφωνίες Λονδίνου - Ζυρίχης, το Κυπριακό είναι μια ιστορία χαμένων ευκαιριών: Από την χρονικά άκαιρη, αλλά προς ένα πιο αποτελεσματικό μοντέλο διακυβέρνησης προσπάθεια αναθεώρησής τους (13 σημεία Μακαρίου, 1963), στη συμφωνία Κληρίδη - Ντενκτάς (1973) και στο Σχέδιο Ανάν.
Το Κυπριακό αποτελεί επί της ουσίας ένα περίπλοκο ζήτημα διμερών σχέσεων Ελλάδας - Τουρκίας. Ένα γεωπολιτικό bras de fer, μία συνεχής προσπάθεια επιβολής της μίας στην άλλη. Και, εμμέσως, στρατηγικού ελέγχου της Μεσογείου και των κοιτασμάτων της.
Η Ελλάδα, έχοντας αποσύρει τη Μεραρχία, προσφέρει το τέλειο άλλοθι στην Τουρκία να εισβάλει: Με το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, η Τουρκία κάνει χρήση ανάλογου άρθρου των Συμφωνιών και, ως εγγυήτρια δύναμη, εισβάλλει στο Νησί (στη συνέχεια το παράκανε) για την προστασία του status quo.
Έκτοτε, εμείς περάσαμε από το «η Κύπρος κείται μακράν», στο δόγμα «η Κύπρος αποφασίζει και η Ελλάς συμπαρίσταται», στο πολλά υποσχόμενο & γεωστρατηγικά πολύτιμο Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα και, ευτυχώς, στην απόφαση ένταξής της στην ΕΕ.
Η Τουρκία, σταθερή στη στόχευσή της, διεκδικεί όλο και περισσότερα: Από την, επίσημα ακόμα, δικοινοτική διζωνική ομοσπονδία, περάσαμε στην υπόσχεση για δημιουργία Προεδρικού Μεγάρου, εν όψει του νέου κράτους (;;).
Τι έχει μείνει όμως επί της ουσίας στους γηγενείς Κύπριους; Ένας λαός, 2 κοινότητες, 3 «προστάτιδες» δυνάμεις: Πράσινη γραμμή, συρματοπλέγματα, φυλάκια. Προσφυγικό, πολιτειακό, περιουσιακό. Αγνοούμενοι.
Στο εδαφικό προστέθηκε το Βαρώσι: το «φιλέτο», η άλλοτε παραγωγική και τουριστική καρδιά της Δημοκρατίας. Το οποίο άνοιξε πρόσφατα και το οποίο από περίκλειστη πόλη, η Τουρκία αξιώνει (νέο διαπραγματευτικό χαρτί;) να αξιοποιήσει.
Και μία μαχαιριά στην καρδιά, ένθεν κακείθεν: Μία χαμένη προσδοκία για ένα unitary κράτος, με συναλλαγές μεταξύ των εθνικών κοινοτήτων, μακριά από κηδεμονίες. Ένα ψυχικό χάσμα μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Η βέλτιστη λύση δεν θα ήταν η επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς, αλλά ένα ομόσπονδο κράτος. Με μία εθνική κυριαρχία. Η λύση οφείλει να προέρχεται από την επιθυμία των δύο κοινοτήτων για ισοπολιτεία, ισονομία & αναγνώριση/σεβασμό των δικαιωμάτων τους ως συνιστώντων μερών. Μακριά από κηδεμονίες.
Βέβαια, όσα σχέδια και να υποβληθούν, από ενιαίο κράτος μέχρι την (διαφαινόμενη) πλήρη διχοτόμηση, αν δεν έχεις πέσει σε φυλάκιο το βράδυ περπατώντας around, να σε σημαδεύει κάνη, δεν ξέρεις τι σημαίνει Κυπριακό.